خلاصه کلیدی:

•  آگونیست‌های گیرندهGLP-1 در مقایسه با مهارکننده‌ های DPP-4، خطر ابتلا به سرطان مرتبط با چاقی را در بین افراد مبتلا به دیابت 7٪ کاهش دادند.

•  خطر مرگ و میر به هر دلیلی در افرادی که از داروهایGLP-1 استفاده می ‌کردند، نیز کاهش یافت.

22 مه 2025 - طبق یافته‌ هایی که قرار است در نشست سالانه ی انجمن انکولوزی بالینی امریکا(ASCO) ارائه شود، آگونیست ‌های گیرنده GLP-1 ممکن است خطر ابتلا به سرطان ‌های مرتبط با چاقی را در بین افراد مبتلا به دیابت، در مقایسه با مهارکننده‌ های دی پپتیدیل پپتیداز-4 کاهش دهند.

نتایج یک مطالعه شبیه ‌سازی کارآزمایی هدفمند[1] نشان داد که افرادی که با داروهای GLP-1 درمان شده‌اند، 7٪ کاهش خطر ابتلا به سرطان مرتبط با چاقی و 8٪ کاهش در مرگ و میر ناشی از همه ی علل را نشان داده ‌اند. اگرچه تفاوت مطلق در بروز سرطان با آگونیست‌ های گیرنده GLP-1 در مقایسه با مهارکننده‌ های دی‌ پپتیدیل پپتیداز-4 (DPP-4) اندک است، اما تفاوت خطر نسبی مشاهده شده در این مطالعه می ‌تواند بر سطح جمعیت تأثیر بگذارد، نویسنده اصلی این مقاله، لوکاس ای. ماوروماتیس، دانشجوی پزشکی در دانشکده پزشکی گراسمن در دانشگاه نیویورک، در مصاحبه ‌ای گفت: "علاوه بر مزایای شناخته شده و اثبات شده ی این دسته از داروها در دیابت، بیماری‌ های قلبی عروقی و بیماری کلیوی، ممکن است مزایای انکولوژیک دیگری نیز داشته باشند. همچنین این نتیجه، یک سیگنال ایمنی اطمینان ‌بخش است که این داروها خطر ابتلا به بدخیمی را در فرد افزایش نمی ‌دهند."

اثرات محافظتی بالقوه

تحقیقات قبلی ارتباط بین چاقی و 14 نوع سرطان را نشان داده است. این سرطان ‌ها شامل میلوما چندگانه و سرطان ‌های کولورکتال، پانکراس، تخمدان، آندومتر و سرطان‌ های سینه پس از یائسگی هستند. مهارکننده‌هایDPP-4 - که سطح GLP-1، هورمونی که به کاهش سطح قند خون کمک می ‌کند را افزایش می‌دهند - از سال ۲۰۰۶برای درمان دیابت نوع ۲تأیید شده ‌اند. با این حال، مطالعات تایید نکرده اند که آنها وزن را کاهش می ‌دهند.

آگونیست‌های گیرنده GLP-1 از سال ۲۰۰۵ برای درمان دیابت و از سال ۲۰۱۴برای درمان چاقی تأیید شده ‌اند. طبق پیشینه مطالعه، تخمین زده می ‌شود که ۱۲ درصداز آمریکایی ‌ها داروهای GLP-1 را دریافت کرده ‌اند. با این حال، شواهد در مورد اثرات آنها بر خطر سرطان همچنان محدود است.

ماوروماتیس، گفت: "از آنجایی که شیوع چاقی در ایالات متحده و در سطح جهان در حال افزایش است، درصد سرطان‌ هایی که به چاقی نسبت داده می ‌شوند نیز در حال افزایش است. اما هیچ مداخله شناخته‌ شده ‌ای برای اصلاح یا کاهش خطر سرطان ‌های مرتبط با چاقی وجود ندارد. با توجه به اینکه آگونیست‌ های گیرنده  GLP-1 انقلابی در درمان چاقی ایجاد کرده ‌اند، فکر کردیم که این داروها می ‌توانند داروهای بسیار خوبی برای ارزیابی اثرات محافظتی بالقوه در برابر سرطان‌ های مرتبط با چاقی باشند."

ماوروماتیس، افزود: «ما همچنین می ‌خواستیم مرگ و میر ناشی از همه علل را بررسی کنیم زیرا آگونیست‌ های گیرنده GLP-1 دائماً در بیماری ‌های قلبی عروقی، بیماری کلیوی و سایر بیماری ‌ها مانند آپنه خواب مورد استفاده قرار می ‌گیرند. به دلیل این اثرات گسترده، می ‌خواستیم ببینیم که آیا آنها در مقایسه با سایر داروهای دیابت که برای وزن بی ‌اثرتر هستند، مرگ و میر ناشی از همه علل را کاهش می‌ دهند یا خیر.»

ماوروماتیس و همکارانش یک مطالعه مشاهده‌ ای انجام دادند که در آن از پایگاه داده Optum برای شناسایی ۱۷۰۰۳۰بزرگسال (میانگین سنی ۵۶.۸سال؛ ۷۰درصدسفید پوست؛ ۱۴درصدسیاه ‌پوست) مبتلا به دیابت که در ۴۳سیستم بهداشتی در سراسر ایالات متحده تحت درمان بودند، استفاده کردند. همه آنها BMI حداقل ۳۰کیلوگرم بر متر مربع(میانگین BMI، ۳۸.۵کیلوگرم بر متر مربع) داشتند.

پرونده‌ های سلامت و داده‌ های مربوط به ادعاهای بیمه نشان داد که نیمی از آنها (۸۵۰۱۵نفر) درمان با آگونیست ‌های گیرنده GLP-1 را بین سال‌های ۲۰۱۳تا ۲۰۲۳ آغاز کردند. نیمی دیگر در این دوره درمان با مهارکننده ‌های DPP-4 را آغاز کردند.

محققان از تطبیق نمره گرایش برای اطمینان از تعادل ویژگی‌ ها - از جمله سن، جنس، نژاد، وزن، سابقه پزشکی و مقادیر آزمایشگاهی - بین گروه‌ ها استفاده کردند.پیگیری تا زمان تشخیص سرطان، مرگ یا آخرین ویزیت ثبت شده ادامه یافت.

تأثیر بر خطر سرطان و مرگ و میر

در طول میانگین پیگیری ۳.۹سال، محققان ۲۵۰۱سرطان جدید مرتبط با چاقی را در گروه GLP-1 و 2671 مورد جدید را در گروه DPP-4 یافتند، که معادل 7٪ کاهش کلی خطر ابتلا به هرگونه سرطان مرتبط با چاقی در گروه GLP-1 بود(HR =0.93؛ بازه ی اطمینان 95٪ : 0.88-0.98).

ماوروماتیس، گفت: "این با فرضیه ما مطابقت دارد که با کاهش چاقی، آگونیست های گیرنده ی GLP-1 می‌ توانند سرطان ‌های مرتبط با چاقی را کاهش دهند. سرطان‌ ها می ‌توانند در طول سال‌ های متمادی ایجاد شوند. ما مطمئن نبودیم که به سرعتی که شاهد آن بودیم، تأثیری ببینیم، بنابراین ما فکر می‌ کنیم منطقی است که بگوییم تأثیری که دیدیم نسبتاً متوسط ​​است."

مزایای محافظتی آگونیست ‌های گیرنده GLP-1 در برابر سرطان روده بزرگ(HR =0.84؛ بازه ی اطمینان 95٪ : 0.72-0.98) و سرطان رکتوم(HR =0.72؛ بازه ی اطمینان 95٪ : 0.56-0.93) قوی ‌تر به نظر می ‌رسد.

ماوروماتیس، گفت: «سرطان کولورکتال با برخی الگوهای غذایی مانند مصرف گوشت قرمز و غذاهای بسیار فرآوری ‌شده مرتبط است. آگونیست ‌های گیرنده GLP-1 مستقیماً رژیم غذایی فرد و نحوه تحمل برخی غذاها را تغییر می ‌دهند، بنابراین ممکن است این عامل در تأثیر مشاهده ‌شده نقش داشته باشد. آگونیست‌ های گیرنده  GLP-1 همچنین بر التهاب و سیستم ایمنی تأثیر می ‌گذارند که هر دو می ‌توانند در کاهش خطر سرطان کولورکتال نقش داشته باشند».

محققان هیچ ارتباط آماری قابل توجهی بین استفاده از GLP-1 و سایر عوامل بررسی ‌شده پیدا نکردند. همچنین، آن‌ ها مشاهده نکردند که استفاده از GLP-1 با هیچ نوع خاصی از سرطان، ارتباط منفی آماری داشته باشد.

ماوروماتیس در یک کنفرانس مطبوعاتی، گفت: «یکی از عوارض جانبی شناخته‌ شده ‌ی GLP-1ها، پانکراتیت است، بنابراین نگرانی ‌هایی در مورد ارتباط بین مصرف GLP-1 و سرطان پانکراس وجود داشته است. در مطالعه ی ما این موضوع توسط داده‌ های اپیدمیولوژیک تأیید نشد.»

محققان ۲۷۸۳مورد مرگ در گروه GLP-1 و ۲۹۶۱مورد مرگ در گروه DPP-4 گزارش کردند. این به معنای ۸ درصدکاهش خطر مرگ به هر دلیلی برای افرادی است که با داروهای GLP-1 درمان شده‌اند(HR=0.92؛ بازه ی اطمینان 95٪ : ۰.۸۷-۰.۹۷).

ماوروماتیس، گفت: این یافته از نتایج چندین آزمایش قبلی که نشان داده بودند داروهای GLP-1 علل اصلی متعدد مرگ و میر، از جمله بیماری‌های قلبی عروقی، بیماری کلیوی و دیابت را کاهش می ‌دهند، پشتیبانی می‌ کند. تجزیه و تحلیل بر اساس جنسیت نشان داد در میان زنانی که با یک داروی GLP-1 درمان شدند، در مقایسه با زنان تحت درمان با یکی از مهارکننده‌ های DPP-4، خطر ابتلا به سرطان مرتبط با چاقی 8٪ کمتر (HR = 0.92؛ 95٪ CI، 0.86-0.98) و خطر مرگ به هر دلیلی 20٪  کمتر است(HR =0.8؛ بازه ی اطمینان 95٪ : 0.74-0.86).

در میان مردان، تفاوت بین گروهی در خطر ابتلا به سرطان ‌های مرتبط با چاقی (HR =0.95؛ بازه ی اطمینان 95٪ : 0.86-1.05) و مرگ و میر به هر علتی (HR =1.04؛ بازه ی اطمینان 95٪ : 0.96-1.11) از نظر آماری معنی ‌دار نبود.

ماوروماتیس، گفت: "چاقی علت سرطان‌ های بیشتر در زنان نسبت به مردان است. بخشی از آن به این دلیل است که برخی از سرطان ‌های مرتبط با چاقی در اندام‌ های جنسی زنان ایجاد می ‌شوند، اما دلیل دقیق این نتیجه کاملاً مشخص نیست. این می ‌تواند مربوط به اثراتی باشد که تا حدی توسط هورمون ‌های جنسی ایجاد می‌ شوند یا می ‌تواند مربوط به تفاوت ‌های جنسیتی در عملکرد سیستم ایمنی باشد.»

قدم های بعدی

ماوروماتیس و همکارانش قصد دارند بیماران تحت درمان با آگونیست‌ های گیرنده GLP-1 را برای مدت طولانی ‌تری پیگیری کنند تا به ارزیابی نتایج ادامه دهند.

ماوروماتیس گفت: «سرطان ‌ها می ‌توانند در طول سال‌ ها یا حتی دهه‌ ها ایجاد شوند، بنابراین پیگیری طولانی ‌تر برای تعیین میزان واقعی تأثیر این داروها بر خطر سرطان مفید خواهد بود. همیشه محدودیت‌ هایی در داده ‌های مشاهده ‌ای وجود دارد، بنابراین پیگیری طولانی ‌مدت از کارآزمایی‌ های تصادفی آینده ‌نگر به تعیین واقعی بودن این اثرات کمک می ‌کند.»

ماوروماتیس افزود: تحقیقات آینده باید اثرات محافظتی بالقوه آگونیست‌ های گیرنده GLP-1 در برابر سرطان را در بین افراد بدون دیابت بررسی کند، زیرا آنها بخش فزاینده‌ ای از افرادی را که از این داروها استفاده می ‌کنند، تشکیل می‌ دهند. همچنین مهم است که با مؤثرتر شدن GLP-1ها، به ارزیابی ارتباط بین مصرف GLP-1 و خطر سرطان ادامه دهیم. بسیاری از داروهای مورد استفاده در مطالعه ما، GLP-1های نسل قدیمی ‌تر بودند که اثرات کمتری بر کاهش وزن دارند. این امکان وجود دارد که هرگونه مزیتی که ما با GLP-1ها بر خطر سرطان می‌ بینیم، با داروهای نسل جدیدتر تقویت شود.

چشم انداز

این کارآزمایی یک فرضیه جذاب را مطرح می ‌کند: اینکه داروهای GLP-1 که به طور فزاینده‌ ای برای درمان دیابت و چاقی محبوب شده اند، ممکن است در کاهش خطر ابتلا به سرطان مفید باشند.

ماوروماتیس، گفت: این یک مطالعه بسیار مهم است، زیرا تقریباً 12٪ از جمعیت ایالات متحده در حال حاضر از آگونیست گیرنده GLP-1 استفاده می‌ کنند. همه آنها لزوماً چاق نیستند، اما بسیاری از آنها از این داروها برای علائم چاقی استفاده می‌ کنند. وقتی این بیماران به کلینیک ما مراجعه می ‌کنند، نگرانی که اغلب با ما در میان می ‌گذارند این است که آیا احتمال دارد مصرف این داروها باعث سرطان آنها شده باشد یا خیر. این مطالعه ما را به این سمت سوق می‌ دهد که بگوییم استفاده از آگونیست‌های گیرنده GLP-1، ممکن است هیچ ارتباطی با توسعه سرطان آنها نداشته باشد. با این حال، من فکر می‌ کنم سوالات زیادی توسط این مطالعه ایجاد می‌ شود، به خصوص با پیشرفت ما و فکر کردن به پیشگیری از سرطان ‌ها. اگرچه این آزمایش یک ارتباط علت و معلولی را ثابت نمی‌ کند، اما اشاره دارد که این داروها ممکن است اثر پیشگیرانه داشته باشند. تحقیقات آینده برای اعتبارسنجی این یافته ‌ها، از جمله برای بیمارانی که دیابت ندارند، مورد نیاز است.

منبع:

https://www.healio.com/news/hematology-oncology/20250522/glp1-receptor-agonists-confer-modest-protection-against-obesityrelated-cancers